ROMAN NE ANLATIR Hasan EJDERHA

 Roman   Ne Anlatır ?

“Roman Ne Anlatır1”  Dr. Mehmet NARLI’2nın yeni yayımlanan kitabının adı. Cumhuriyet dönemi 1920-2000 arası Türk romanını incelemiş.

Kitabın arka kapağında muhtevası “Edebiyat eleştirisi, 1980’li yıllardan itibaren, romanın kurgu ve yapı özelliklerine yönelmiş olsa da, Tanzimat’tan bu tarihe kadar, roman eleştirisinin asıl konusu, romanın ne anlattığıdır. Böyle olması da doğaldır; çünkü başlangıcından bu güne, romanımızın en belirgin özelliği, siyasal, sosyal, kültürel bir arka plana ve ortama bağlı olarak gelişmesidir. Bu kitap,  romanımızın bu temel özelliğine bağlı kalarak, birbirine bağlı üç soruya cevap aramaktadır. Cumhuriyet’ten neyi anlatır; 2000’e seksen yıllık Türk romanı,           niçin anlatır ve hangi siyasal, sosyal, kültürel arka plana ve ortama bağlı olarak problemleri yansıtmaya çalışır? …  ” şeklinde özetlenmiş.

            Giriş Bölümünde: “TANZİMATTAN CUMHURİYETE SİYASAL, SOSYAL, KÜLTÜREL DEĞİŞMELER ve ROMAN” incelenmiş.

Kitabın birinci bölümünün başlığı: “1920-2000 Arası Siyasal Sosyal Kültürel Ortam ve Roman.” Bu bölüm 1920-1950 ve 1950-2000 olarak iki döneme ayrılarak incelenmiş.

İkinci Bölümde İse: “Bir Tasnif Çalışması ve Romanların Değerlendirilmesi”ne ayrılmış.

“Tasnif Yapmak Mümkün mü/Neye Göre Tasnif” diye sorduktan sonra, “Genel olarak bir dilin edebiyat ürünlerini tasnif etmenin zorluğundan bahsederken, Edebiyat kuramları, kuramları besleyen felsefi düşünceler, siyasal ve sosyal değişmeler, edebiyatın konuları hatta edebiyatın kendi iç teknikleri, yapılan tasniflerin hareket noktaları olmaktadır. ” derken, okuyucuya nasıl bir tasnif yaptığını aktarmış oluyor.

Gerçekten ne kadar önemli ve lezzetli tasnifler yapıldığını, daha açık bir söyleyişle, Türk romanının ne anlattığını ve hangi dönemde ne anlattığını; ayrıca o dönemlerde neler yaşandığını ve yaşanılan sosyal, kültürel gelişmeler, değişmelere, bu değişmelerden ve gelişmelerden kaynaklanan trajedilere göre Türk romanının nasıl meydana geldiğini görecek ve okuyacaksınız.

Cemil Meriç’in deyimiyle, Türkün romanı yokken, nasıl oldu da Türk romanı oldu. Türk hikayesi varken, Türk romanının da olmaya başladığı ilk dönemlerde hikaye ile romanın iç içe girdiğini, tam da Türk hikayesi ile Türk romanının kavşağına şahit olacaksınız.

“1920’den 2000’e Romanların Tematik Tasnifi ve Değerlendirmesi”

Ben en çok bu başlık altında yapılan tasnifleri, tasniflerin değerlendirmesini ve muhtevayı sevdim.

Dr. Mehmet NARLI, “Roman Ne Anlatır” kitabında  tasnifi 16 başlık ile yapmış.

1-     Öncekinin Eleştirisi/Çözülüşün Hikayesi.Abdulhamid’den Mütareke’ye

2-    Milli Mücadele Romanı.

3-    Hedef Anadolu: Öğretmenler.

4-    Cumhuriyetten Osmanlı’ya.

5-    Doğu Batı Arasında Yeni Bir Kimlik veya Köklerin İzi.

6-    Sosyal Gerçekliğin Köylüleri.

7-     Sosyal Gerçekliğin İşçileri.

8-    Göç Kervanı Diziliyor/Almanya Acı Vatan.

9-    Müebbet Ülke Turan’dan Türkiye’ye/Türkiye’den Turan Ülkelerine.

10-           Demokrasi ve Darbeler.

11- Kentli Aydın Bunalıyor.

12-İdeolojilerle Hesaplaşma.

13-Popüler Romanlar veya Kitlenin Penceresi.

14-Dini Duyarlığın Yeni Sesi.

15-Biyografik/Otobiyografik Romanlar.

16-Postmodern Sularda Roman.

Şu an 40 yaşının üstünde olanlar bu tasnifin 8-16 maddeleri arasındaki sosyal, kültürel değişmeleri bizzat yaşamışlardır. Bir asra yakın zaman diliminde Türk romanının anlatıldığı dönemin yarısını yaşamış olmakla kitaba yakınlık hissettim. Şahit olduğumuz dönemleri daha bir zevkle okudum. Tasniflerin her başlığında, bir milletin tarihinde çok kısa sayılabilecek seksen yıllık bir zaman diliminde ne kadar hızlı yaşamış, ne çok sosyal, kültürel değişmelere uğramış, acılara, trajedilere maruz kalmış bir millet olduğumuzu göreceksiniz.

Kitabın sonunda Cumhuriyet dönemi Türk romanı hakkında kitaplar ve dergilerin roman özel sayıları verilmiş. Ayrıca 1920-2000 arasında yayınlanan romanların listesi çok geniş bir şekilde sunulmuş.

“Roman Ne Anlatır”’ı okuyunca 1920-2000 arası, Türk kültür ve sosyal, siyasal tarihimizi de birlikte okuyacağınızın haberini şimdiden vermeliyim okuyuculara.

10:12 - 24/5/2007 - yorum yaz

• Hikaye
• Siir
• Deneme
• Siir serhi
• Makale
• Editorden
• Iktibas
• Sohbet
• Kitap